ERGENLİK VE AKRAN ZORBALIĞI
ERGENLİK VE AKRAN ZORBALIĞI ele alınması gereken önemli konulardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsan gelişimi her dönemde birçok farklı fiziksel, sosyal, psikolojik özelliklerin kazanıldığı bir süreçtir. Özellikle ergenlik dönemi fiziksel değişimle birlikte duygusal dalgalanmaların, uyum problemlerinin ayrışma ve özerkleşmenin daha sıklıkla görüldüğü bir süreçtir. Çocukluktan yetişkinliğe geçişte bir köprü görevi gören ergenlik çocuğun akranlarıyla daha fazla vakit geçirdiği, paylaşımlarda bulunduğu, bir gruba ait olma ve kabul görme ihtiyacının daha yoğun görüldüğü bir dönemdir. Bu dönemde ergenler kendilerinin bir gruba ait olduklarını kanıtlamak, güçlü olduğunu bir şekilde göstermek, ilgileri üzerine çekmek için hatalı davranışlara başvurabilmektedirler.
Akran zorbalığı; aynı gelişim döneminde olan bireylerin kendisine karşı daha güçlü olan kişi veya gruplar tarafından sürekli saldırganlığa maruz kalması olarak tanımlanabilir. Bu zorbalık kimi zaman itekleme, vurma, yumruklama, tartaklama gibi fiziksel ya da lakap takma, hakaret etme, aşağılama gibi sözel veya kişi hakkında yanlış söylentiler çıkarma, yayma, kötüleme gibi dolaylı, kimi zaman da kişinin eşyalarını çalma, zarar verme, saklama gibi davranışsal boyutta görülebilmektedir. Cinsel boyutta görülen zorbalık elle taciz etme, dokunma, sürtünme olarak görülmektedir. Siber zorbalık ise giderek yaygınlaşan sosyal medya araçlarıyla birlikte kişinin özel hayatını ifşa etme, özel görüntüleri yaymakla tehdit etme şeklinde karşılaşılmaktadır. Yapılan çalışmalarda akran zorbalığının özellikle okul içerisinde, sınıfta, koridorda veya okul çevresinde gerçekleştiği saptanmıştır.
Ergenlik dönemi de akranlarla, ebeveynlerle, öğretmenlerle ilişki kurabilme, bireysel farklılıklar, kültürel özellikler açısından zorbalığa uğrama ve zorbalığı uygulama noktasında risk teşkil edebilmektedir. Bir davranışın akran zorbalığı olarak görülebilmesi için uygulayan ve kurban arasında bir güç eşitsizliğinin görülmesi gerekmektedir. İki taraf arasında meydana gelen anlaşmazlık , çatışma zorbalık kapsamında değerlendirilmemektedir.
Akran zorbalığının fiziksel ve psikolojik sonuçları vardır. Zorbalığa uğrayan ergenlerde kaygı ve korku duygularının daha baskın olduğu, benlik saygılarının düşük olduğu saptanmıştır. Zorbalığın depresif belirtilere, uyku problemlerine, intihar düşüncelerine, içedönüklük ve utangaçlık hallerine yol açabildiği görülmüştür. Ergen bu zorbalığa okul içerisinde uğruyorsa ilerleyen süreçlerde okula gitmek istememe, okuldan kaçma, devamsızlık yapma gibi davranışlarda bulunacaktır. Zorbalık ergenin diğer arkadaşları yanında kendisini yetersiz, değersiz hissetmesine sebep olabilmekte ve bu durumun akademik başarısızlığa yol açtığı görülebilmektedir.
Zorbalık uygulayan ergenlerin daha çok utangaç, korkak, kendine güvenmeyen, özgüven seviyesi düşük, akranları yanında dezavantajlı, iletişim becerileri zayıf akranlarını seçtikleri görülmüştür.
Yapılan araştırmalar sonucunda akran zorbalığı uygulayan çocukların daha sert, otoriter ve cezalandırıcı ebeveynlere sahip olduğu zorbalığa uğrayan ergenlerin ise daha korumacı aile yapılarından geldiği saptanmıştır. Ebeveynleriyle sağlıklı ilişki kuran çocukların akranlarıyla da olumlu ilişkiler geliştirdiği bilinmektedir. Aile içi şiddet öyküsü, öfke problemleri olan ebeveynler, ihmal eden anne babalarla büyüyen çocuklarda daha fazla zorba ya da kurban çocuklar yetişmektedir.
Literatürde yer alan bulgulara göre erkeklerin daha çok fiziksel zorbalığa, kadınların ise ilişkisel zorbalığa uğradığı saptanmıştır. Zorbalık özellikle ergenlerin ortaokuldan liseye geçtiği dönemde karşılaşılmaktadır. Zorbalığın önüne geçmede okul yöneticileri, öğretmenler ve aileler birlikte çalışmalıdır. Ergenlerin yaş dönemine uygun seminerler, eğitim programları, bireysel ve grup çalışmaları yapılmalıdır.
PSİKOLOG BÜŞRA KIZILTAŞ
Bizimle Nasıl İletişime Geçebilirsiniz?
Bireysel terapi, Oyun terapisi, Cinsel terapi, Aile-Çift Terapisi ve diğer alanlar için bizimle 0507 243 77 58 nolu numaradan iletişime geçebilirsiniz.