ÖFKE
ÖFKE DUYGUSUNU YAKINDAN TANIYALIM
ÖFKE, doğuştan sahip olduğumuz ve ortaya çıkması olağan bir duygudur. Öfke duygusunun açığa çıkması, kişinin hayal kırıklığı veya engellenme yaşaması ile ilişkilidir. Öfke sağlıklı ve kontrollü şekilde ifade edildiği müddetçe işe yarar bir duygudur. Tepkisel ve yıkıcı bir şekilde ifade edilen öfke kişi ve çevresi için zarar verici bir hal alır. Öfkenin sağlıklı şekilde açığa çıkması için bastırılmaması, inkar edilmemesi, kabul edilmesi ve kontrollü şekilde ifade edilmesi gerekmektedir.
Bireyler önemsenmeme, engellenme, aşağılanma, zarar görme durumlarında doğal olarak öfkelenebilirler. Fakat öfke duygusu sorun çözme aracı olarak kullanılmamalıdır. Öfke, güç ifade etme, başkalarını suçlama ve tahakküm kurma şeklinde açığa çıkarılmamalıdır. Ayrıca öfke duygusu şiddet eylemini meşrulaştırıcı bir sebep olmamalıdır.
ÖFKENİN İÇSEL SEBEPLERİ
Öfke duygusunun altında yalnızlık, üzüntü, kaygı, kıskançlık, haksızlık, merak ve anlaşılmama duyguları yer alabilir. Ayrıca mantıklı bulmadığımız davranışların, tepkilerin de öfkeye sebep olabileceği ifade edilmiştir.
DIŞSAL SEBEPLER
Öfke çevremizde, sosyal yaşantımızda ortaya çıkabilecek kimi faktörlerle de açığa çıkabilir. Bunun içerisinde haksızlığa uğrama, tehdit, şiddet, cinsel saldırı olabileceği gibi yaşanılan ülkede ekonomik çalkantılar, siyasi krizler, kent yaşamının olumsuz etkileri de olabilir.
Öfke duygusu bireylerde davranışlarla, sözlerle açık veya örtük olarak kendisini gösterir. Bu bir nesne veya kişiye karşı saldırgan davranış olabilir. Dışarıya aktarılmayan bastırılan ve içeride kalan öfke duygusu ise somurtma, küsme ve surat asma olarak görülebilir.
ÇOCUKLARDA ÖFKE
Çocuklar da yetişkinler gibi karşılanmayan ihtiyaçlar, engellenme, hayal kırıklığı, anlamlandıramama, kaygı, ihanet, adaletsizlik, sevilmeme, utanç, suçluluk gibi duygular yaşarlar ve bunun sonucu öfke duygusu açığa çıkabilir. Yapılan araştırmalarda şiddet gören çocuklarda sevdikleri tarafından temel güven duygusu zedelenmesi sonucu öfke açığa çıkabilir ve ilerleyen yaşlarda sağlıklı ilişkiler kurmakta güçlük ve sosyal beceri eksiliği görülebilmektedir. Aile içerisinde çocuğa rol model olan bireyler çocuğun ihtiyaçlarını karşılayamadığı, verdikleri sözleri tutmadığı, çocukları ihmal ve istismar ettikleri durumlarda çocukta öfke duygusu açığa çıkmaktadır. Boşanma sonrası ebeveynlerin çocuklarını düzenli şekilde aramadıkları, ilgilenmedikleri durumlarda da çocuklarda öfke görülebilmektedir. Ayrıca kronik hastalığı olan aile bireylerinin varlığı, yeni bir kardeş gelmesi, taşınma, okul değişikliği, ebeveynlerden veya aile üyelerinden birinin kaybı, okulda arkadaşlarıyla, öğretmenleriyle problemli ilişkiler, travmatik yaşantılar gibi birçok etmen öfke duygusunu ortaya çıkartabilir. Sağlıklı öfke yönetimi kazandırılmayan çocuklar suç işleme, madde kullanımı, intihar davranışı , depresyon, kaygı bozuklukları, obsesif kompulsif bozukluk, akran ilişkilerinde problemler, daha küçük çocuklar için dışkı tutma, bırakma, alt ıslatma, bebeksi konuşma gibi belirtiler görülebilmektedir.
Öfkeyle Baş Etmek
Öğrenilen diğer birçok beceri gibi duygularla ve öfkeyle baş etme de aile dinamikleri içerisinde öğrenilir. Öfke duygusunun altındaki engellenme ve hayal kırıklığının farkında olan ve bu durumu daha şefkatli karşılayan ebeveynler çocuklarına duygu yönetme becerisi kazandırabilir. Çocukların zihin gelişimleri ve mantıklı düşünme, neden sonuç ilişkisi kurma, anlamlandırma ile görevli beyin alanları gelişimi devam ettiği için çocuklar kendilerine, çevrelerine zarar verebilirler. Bu durum sağlıklı öfke yönetimi becerisi kazanma ile kontrol altına alınmalıdır. Çocuklar için oyun terapisi tekniği çocuklarda öfke yönetme becerisi, sağlıklı öfkeyi açığa çıkarma, öfkeyi uygun şekilde yönlendirme için faydalı olmaktadır. Oyun terapisinde oluşturulan güven ortamı, terapistle kurulan sağlıklı ilişki çocuğun ihtiyaçlarının görülmesi ve oluşan ruhsal yaralanmaların iyileşmesi için çocuğun yaşantısında iyileştirici rol oynamaktadır. Bu süreçte ayrıca aile üyeleriyle çalışmak ve öfke yönetimi becerisi kazandırmak, ebeveynlerin kendi duygularının farkına vardırmak daha sonra çocuklarının duygularını anlama ve yansıtma süreçlerini aktarma becerisi kazandırmak faydalı olmaktadır.
Psikolog/Aile Danışmanı Büşra Kızıltaş
Bizimle Nasıl İletişime Geçebilirsiniz?
Bireysel terapi, Oyun terapisi, Cinsel terapi, Aile-Çift Terapisi ve diğer alanlar için bizimle 0507 243 77 58 nolu numaradan iletişime geçebilirsiniz.